Giải bài toán dịch bệnh và môi trường bằng mô hình chăn nuôi tuần hoàn

29 THG03

Nhiều doanh nghiệp chăn nuôi đang chuyển sang mô hình tích hợp, kết hợp kiểm soát sinh học chặt chẽ với tái sử dụng chất thải nhằm nâng cao hiệu quả và giảm phát thải.

Dưới áp lực dịch bệnh kéo dài và yêu cầu ngày càng cao về môi trường, ngành chăn nuôi lợn đang bước vào một giai đoạn tái cấu trúc mạnh mẽ, nơi vấn đề không còn dừng ở năng suất mà chuyển sang quản trị rủi ro và phát triển bền vững.

Trong bức tranh đó, an toàn sinh học và kinh tế tuần hoàn đang trở thành hai trụ cột mới định hình cách vận hành của các doanh nghiệp lớn.

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty BAF Việt Nam. Ảnh: Tùng Đinh.

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty BAF Việt Nam. Ảnh: Tùng Đinh.

Tại Hội nghị khoa học, công nghệ chăn nuôi và thú y toàn quốc lần thứ nhất, ông Nguyễn Văn Minh, Phó Tổng Giám đốc Công ty BAF Việt Nam cho rằng, dịch bệnh, đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi (ASF), đã làm thay đổi căn bản cách nhìn về sản xuất. Nếu trước đây trang trại được thiết kế để tối ưu năng suất, thì hiện nay yếu tố quan trọng nhất lại là khả năng kiểm soát rủi ro sinh học.

Thực tế cho thấy, trong điều kiện dịch bệnh chưa được kiểm soát hoàn toàn, một trang trại chỉ cần “hở” một mắt xích cũng có thể dẫn đến thiệt hại toàn bộ. Vì vậy, hệ thống an toàn sinh học không còn là một tập hợp các quy trình rời rạc, mà được tổ chức thành nhiều lớp bảo vệ liên hoàn.

Ở lớp đầu tiên, việc kiểm soát dòng di chuyển được thực hiện theo nguyên tắc một chiều, từ khu vực sạch đến khu vực bẩn, với các hướng dẫn chi tiết cho từng bước vận hành. Các trang trại được phân vùng chức năng rõ ràng, hạn chế tối đa giao cắt giữa người, phương tiện và vật tư.

Lớp tiếp theo là kiểm soát các yếu tố trung gian như côn trùng, động vật mang mầm bệnh, vốn được xem là nguồn lây nhiễm khó kiểm soát trong điều kiện chăn nuôi nhiệt đới.

Ở cấp độ cao hơn, công nghệ bắt đầu đóng vai trò trung tâm trong giám sát. BAF thay thế hệ thống camera thông thường bằng camera tích hợp trí tuệ nhân tạo, có khả năng nhận diện con người di chuyển sai luồng, phát hiện các hành vi bất thường của vật nuôi và cảnh báo sớm các dấu hiệu sức khỏe.

Dữ liệu từ hình ảnh kết hợp với cảm biến âm thanh giúp nhận diện sớm các biểu hiện bệnh lý, từ đó cho phép khoanh vùng ngay từ những “đốm lửa nhỏ”, trước khi bùng phát thành dịch lớn.

Khi rủi ro xuất hiện, quy trình phản ứng nhanh được kích hoạt, bao gồm phong tỏa cục bộ, xử lý tại chỗ và thiết lập lại vùng an toàn. Cách tiếp cận này cho thấy một sự thay đổi rõ rệt, từ phòng bệnh thụ động sang quản trị rủi ro chủ động, dựa trên dữ liệu và cảnh báo sớm.

BAF đặt mục tiêu đạt 10 triệu heo thương phẩm đến năm 2030. Ảnh: BAF Việt Nam.

BAF đặt mục tiêu đạt 10 triệu heo thương phẩm đến năm 2030. Ảnh: BAF Việt Nam.

Cùng với an toàn sinh học, một chuyển dịch khác đang diễn ra trong cách xử lý chất thải chăn nuôi. Nếu trước đây, chất thải chủ yếu được coi là chi phí bắt buộc phải xử lý để đạt chuẩn môi trường, thì hiện nay, nhiều doanh nghiệp bắt đầu nhìn nhận đây là một nguồn tài nguyên có thể khai thác.

Theo ông Minh, chi phí xử lý chất thải để đạt tiêu chuẩn xả thải hiện hành có thể dao động từ 30.000 đến 35.000 đồng mỗi đơn vị, tạo áp lực lớn lên chi phí sản xuất. Thay vì tiếp tục theo hướng “xử lý rồi thải bỏ”, BAF lựa chọn chuyển sang mô hình kinh tế tuần hoàn, nơi chất thải được tái chế thành đầu vào cho các ngành khác.

Trong mô hình này, chất thải được tách rắn, lỏng. Phần rắn được xử lý thành phân hữu cơ, trong khi phần nước được ủ vi sinh để trở thành nguồn nước tưới giàu dinh dưỡng cho cây trồng. Hệ thống tưới được thiết kế bằng đường ống kín, hạn chế mùi và ngăn ngừa ô nhiễm thứ cấp. Sau xử lý, nước không chỉ đáp ứng tiêu chuẩn môi trường mà còn mang lại giá trị dinh dưỡng cho đất.

"Mô hình đã được triển khai thực tế tại Tây Ninh với quy mô hàng nghìn hecta, cho thấy khả năng giảm 50-80% lượng phân bón hóa học tùy loại cây trồng", ông Minh cho biết và nói thêm, rằng ngoài việc tiết giảm chi phí, nguồn nước tái sử dụng còn góp phần cải tạo đất, đặc biệt là các vùng đất nhiễm mặn, nhiễm kiềm hoặc suy thoái. Một số khu vực trước đây khó canh tác có thể phục hồi để trồng trọt trở lại.

Hiệu quả của mô hình không chỉ dừng ở kinh tế. Khi chất thải được tái sử dụng, lượng phát thải ra môi trường giảm đáng kể, góp phần giảm áp lực lên hệ sinh thái. Đồng thời, việc khép kín chu trình sản xuất giúp giảm phụ thuộc vào kháng sinh, nâng cao chất lượng sản phẩm và hướng tới các tiêu chuẩn phát triển bền vững.

Các trang trại trong hệ thống của BAF Việt Nam đã bắt đầu tham gia đánh giá và đăng ký tín chỉ carbon. Trong giai đoạn đầu, khoảng 20 trang trại được triển khai, và kế hoạch mở rộng lên toàn bộ hệ thống với gần 70 trang trại. Điều này mở ra khả năng tham gia thị trường carbon trong tương lai, biến giảm phát thải không chỉ là trách nhiệm môi trường mà còn trở thành một nguồn giá trị kinh tế.

Dù vậy, việc triển khai đồng thời an toàn sinh học và kinh tế tuần hoàn không phải không có thách thức. "Chi phí đầu tư ban đầu lớn, yêu cầu công nghệ cao và đòi hỏi năng lực quản trị phức tạp. Quan trọng hơn, sự chuyển đổi này đòi hỏi thay đổi tư duy, từ cách nhìn nhận chất thải đến cách vận hành trang trại như một hệ sinh thái tích hợp", ông Minh nhấn mạnh.

Trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang chịu áp lực kép từ dịch bệnh và môi trường, cách tiếp cận của BAF Việt Nam làm nổi rõ vấn đề. Trang trại không còn đơn thuần là nơi sản xuất thịt, mà dần trở thành một hệ thống quản trị tổng thể, nơi rủi ro được kiểm soát bằng công nghệ và giá trị được tạo ra từ chính những gì trước đây bị coi là chi phí.

Bảo Thắng - Tùng Đinh

Other news

13 THG04

Đồng Nai: Phòng dịch tốt để phát triển chăn nuôi bền vững

Sau sáp nhập, tỉnh Đồng Nai tiếp tục giữ vị trí là “thủ phủ” chăn nuôi của cả nước. Năm 2025, tỉnh Đồng Nai cung cấp ra thị trường gần 1,16 triệu tấn thịt các loại, tăng hơn 5,4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, do phát triển mạnh đàn vật nuôi nên các địa phương trên địa bàn tỉnh cũng đối mặt với thách thức lớn trong công tác phòng, chống dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Các địa phương càng chú trọng đến công tác phòng, chống dịch, đảm bảo phát triển chăn nuôi bền vững.

Nhiều thách thức trong phòng, chống dịch bệnh

Thời gian qua, tỉnh Đồng Nai phát triển mạnh chăn nuôi công nghiệp với quy mô hàng hóa lớn. Các trang trại chăn nuôi chú trọng áp dụng đồng bộ các giải pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi, góp phần phòng, chống dịch, bệnh hiệu quả cho đàn vật nuôi. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 3,94 triệu con heo, chăn nuôi trang trại chiếm khoảng 90% tổng đàn. Tổng đàn gà khoảng 32,6 triệu con, chăn nuôi trang trại chiếm khoảng 89% tổng đàn.

Tuy chăn nuôi nhỏ lẻ chỉ chiếm 10% trên tổng đàn với chăn nuôi heo nhưng trên địa bàn vẫn còn khoảng 12,5 ngàn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và gần 26,5 ngàn hộ chăn nuôi gà. Do chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn thu hút đông nông hộ tham gia, tiềm ẩn rủi ro dịch bệnh cao do thiếu vệ sinh thú ý, vẫn còn tình trạng chăn nuôi trong khu dân cư nên chưa thực hiện tốt các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học.

chăn nuôi đồng nai

Trang trại chăn nuôi gà công nghiệp tại xã Xuân Đông thực hiện tốt các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học. Ảnh: Bình Nguyên

Chăn nuôi nông hộ dễ xuất hiện dịch bệnh. Năm 2025, toàn tỉnh có 37 xã với 178 cơ sở chăn nuôi xuất hiện dịch tả heo châu Phi, tiêu hủy hơn 7,4 ngàn con heo, tăng hơn 135,5% so với năm 2024. Ngoài ra, nhiều địa phương cũng xuất hiện các dịch bệnh khác trên vật nuôi như: viêm da nổi cục, cúm gia cầm…

Ông Lê Hồng Phong, Giám đốc Trung tâm Kiểm tra vệ sinh thú y Trung ương II nhận xét: Trong quý I-2026, tình hình dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, nhất là các bệnh cúm gia cầm, dịch tả heo châu Phi với nhiều biến chủng. Dịch bệnh xuất hiện nhiều ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Đồng Nai là “thủ phủ” chăn nuôi với tỷ trọng chăn nuôi lớn nhất nước, tập trung trại giống rất nhiều. Chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tỉnh cần triển khai hiệu quả các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học, hạn chế dịch bệnh ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi.

Ông Nguyễn Hữu Chiến, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Đông cho biết: Địa phương phát triển mạnh chăn nuôi, trong đó tập trung nhiều trang trại quy mô lớn. Ngày 23-3, trên địa bàn xã có một trại heo thông báo xuất hiện tình hình heo chết. Kết quả trại này có heo nhiễm dịch tả châu Phi. Nguyên nhân do trang trại này nhập heo con bên ngoài về nuôi và nguồn nhiễm bệnh từ heo con mới nhập về. Đến nay, tình trạng dịch bệnh được khống chế. Công tác tiêu trùng, khử độc được thực hiện tốt. Khó khăn của địa phương là tập trung đông các cơ sở chăn nuôi nhưng hiện chỉ có một cán bộ thú y, thiếu về nhân lực, nhất là khi xảy ra dịch bệnh cần lực lượng phản ứng nhanh trong xử lý dịch bệnh.

Ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Đồng Nai cho biết: Thời gian qua, công tác triển khai phòng, chống dịch bệnh tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh được thực hiện tốt. Công tác phòng, chống dịch yêu cầu phải nhanh, gọn, có thông tin dịch bệnh là phải xử lý ngay. Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh luôn phối hợp tốt với các địa phương trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Khi có địa phương xuất hiện ổ dịch và báo lên, trong vòng 24 giờ, đơn vị đều kịp thời xuống ổ dịch phối hợp cùng địa phương xử lý.

Chủ động phòng, chống dịch

Chủ động phòng, chống dịch hiệu quả, ngay từ đầu năm, các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí kinh phí cho công tác phòng, chống dịch trên gia súc, gia cầm, thủy sản năm 2026.

Tại Hội nghị Phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi năm 2026, đại diện phường Bình Phước cho hay: Đến nay, UBND phường Bình Phước luôn xác định công tác phòng, chống dịch bệnh là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên để bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Đặc biệt, dịch tả heo châu Phi xuất hiện trên địa bàn và vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái phát. Địa phương tập trung triển khai đồng loạt các giải pháp phòng, chống dịch bệnh, không để dịch bệnh lây lan. Công tác giám sát dịch bệnh tại các địa bàn có cơ sở chăn nuôi được chú trọng. Trong năm 2026, UBND phường Bình Phước tiếp tục tập trung thực hiện các kế hoạch tỉnh giao; chú trọng công tác tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh, chăn nuôi an toàn; nâng cao tỷ lệ tiêm phòng, giám sát chăn nuôi nông hộ.

Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi tỉnh Đồng Nai chia sẻ: Tình hình dịch bệnh trên heo, gà, trâu bò vẫn diễn biến phức tạp. Việc tổ chức chôn lấp động vật bị dịch bệnh tại chỗ nơi trang trại xảy ra ổ dịch bệnh có rủi ro ô nhiễm nguồn nước ngầm, nguồn dịch bệnh tồn tại lâu. Các địa phương nên có giải pháp xử lý heo, gà bệnh phù hợp hơn, nhất là những trang trại chăn nuôi quy mô lớn để hạn chế dịch bệnh lây lan. Tình hình dịch tả heo châu Phi vẫn diễn biến phức tạp, nhất là với các trang trại nhỏ lẻ do hiệu quả vaccine dịch tả heo châu Phi chưa cao. Tỉnh Đồng Nai thực hiện tốt công tác kiểm soát, giám sát dịch bệnh. Tuy nhiên, tỉnh cần quan tâm, kiểm soát chặt chẽ hơn về hoạt động giết mổ, nhất là xử lý tình hình giết mổ lậu hiệu quả sẽ góp phần rất lớn trong kiểm soát dịch bệnh.

Nguồn: Báo Đồng Nai

03 THG04

Lâm Đồng tăng cường phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Ph

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên vừa có văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan và các địa phương trong tỉnh tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) trên địa bàn tỉnh.

Người chăn nuôi chú trọng vệ sinh, phòng, chống dịch bệnh.

Theo đó, để chủ động phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh DTLCP kịp thời, hiệu quả, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành liên quan và Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong công tác phòng, chống dịch bệnh trên động vật, đặc biệt là bệnh DTLCP.

Cụ thể, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo, tổ chức hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh DTLCP. Song song đó, phối hợp với UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý chủ động giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phát hiện sớm, cảnh báo và chỉ đạo xử lý triệt để ổ dịch, không để dịch bệnh lây lan trên diện rộng…

Các sở, ngành liên quan chỉ đạo tăng cường kiểm soát lưu thông. Qua đó, phát hiện, kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán, vận chuyển lợn và các sản phẩm từ lợn mắc bệnh, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, chưa qua kiểm dịch trên thị trường ra, vào địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, chủ động, tích cực chia sẻ thông tin, dữ liệu với cơ quan thú y các cấp; phối hợp tổ chức chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh theo quy định của pháp luật.

Song song đó, việc tuyên truyền về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh DTLCP; thông tin kịp thời, chính xác về diễn biến dịch bệnh để người dân không hoang mang, chủ động áp dụng các biện pháp phòng bệnh theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; kịp thời phản bác các thông tin sai lệch, gây hoang mang, lo lắng trong Nhân dân… cần được đẩy mạnh.

UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý cần tập trung huy động các nguồn lực trên địa bàn tổ chức triển khai, thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng, chống bệnh DTLCP; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp mua bán, vận chuyển, giết mổ lợn bệnh, vứt xác lợn chết làm lây lan dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, gây ảnh hưởng cho người dân và cộng đồng.

Nguồn: Báo Lâm Đồng

06 THG03

Chăn nuôi heo khởi sắc đầu năm 2026, ngành chăn nuôi vẫn thận trọng trước nguy cơ dịch bệnh

Sau giai đoạn chịu tác động của dịch bệnh và nhu cầu tiêu dùng biến động, hoạt động chăn nuôi heo trong nước đang dần khởi sắc trở lại. Tuy vậy, nguy cơ bùng phát dịch tả heo châu Phi vẫn được cảnh báo, trong khi chăn nuôi trâu, bò tiếp tục đối mặt nhiều khó khăn.
25 THG02

Giữ đàn vật nuôi an toàn sau Tết: Mô hình nhỏ, an toàn lớn

Sau Tết, nguy cơ dịch bệnh tăng cao. Việc người dân chủ động chăn nuôi an toàn, tiêm phòng đủ, theo dõi sát giúp giữ đàn vật nuôi khỏe mạnh.

07 THG02

TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI CẢ NƯỚC THÁNG 1/2026

TÌNH HÌNH CHĂN NUÔI CẢ NƯỚC THÁNG 1/2026

26 THG11

Feed prices for aquaculture in 2025 show a downward trend, supporting farmers in restoring production

At the Conference on Feed Management and Environmental Treatment Products for Aquaculture, organized on the morning of November 21 by the Directorate of Fisheries and the Fisheries Surveillance Department in coordination with the Department of Agriculture and Rural Development of Ho Chi Minh City, reports indicated that aquaculture feed prices in 2025 are not increasing compared to 2024 and are trending downward.
20 THG11

The global frozen shrimp market is expected to move toward strong growth through 2035

The global frozen shrimp market is projected to increase from approximately USD 18,742.6 million in 2025 to USD 32,847.3 million by 2035 — equivalent to about 75.3% growth over the next 10 years. The compound annual growth rate (CAGR) is estimated at 5.8% from 2025 to 2035.
12 THG11

Applying technical innovations to develop sustainable brackish-water shrimp farming in the Mekong Delta

Vietnam’s shrimp industry plays a strategic role, contributing up to 45% of the country’s seafood export value and providing livelihoods for millions of households. However, climate change, stricter quality and traceability requirements, and increasing global competition are posing major challenges. The development goal is no longer to increase volume but to enhance value, sustainability, and environmental responsibility.