Kết hợp chiết xuất Yucca và nấm men trong nuôi cá rô phi

11 THG12

Kết hợp chiết xuất Yucca và nấm men có nhiều hiệu quả trong NTTS​​​​​​

Cải thiện chất lượng nước, năng suất cá rô phi bằng chiết xuất Yucca và nấm men S. cerevisiae

Cá rô phi là một loài cá nước ngọt mà gần đây việc nuôi nó đã tăng trưởng nhanh chóng. Việc nuôi cá thâm canh có thể ảnh hưởng xấu đến năng suất và sức khỏe của cá. Các tác nhân gây căng thẳng từ môi trường, bao gồm nhiễm độc amoniac do thâm canh có thể gây tổn thương mô, ức chế miễn dịch và stress oxy hóa, do đó cần quan tâm đến việc tìm ra phương pháp giảm thiểu những tác động bất lợi này ở cá. 

Yucca (Yucca schidigera) (là một cây thuốc, có nhiều thành phần hoạt tính sinh học bao gồm saponin và polyphenol. Các hợp chất phenolic này có vai trò cải thiện sức khỏe và năng suất của cá. Bên cạnh thảo dược, chế phẩm sinh học thường được sử dụng để cải thiện sự tăng trưởng, sức khỏe và khả năng miễn dịch của cá, tôm. Với mục đích này, nấm men Saccharomyces cerevisiae được sử dụng như một chế phẩm sinh học do tác dụng tích cực của nó đối với động vật thủy sản.

Cá rô phi (28 - 32g) được bố trí ngẫu nhiên với 4 nghiệm thức: đối chứng (ĐC), NT1: bổ sung 1g YE/m3, NT2: bổ sung 1g nấm men/m3 và NT3: 1g nấm men + YE/m3.

Cải thiện chất lượng nước

Chất lượng nước là yếu tố quan trọng nhất để đạt được năng suất và sản lượng cá tối ưu. Trong nghiên cứu này, cả nhiệt độ nước và oxy hòa tan đều không bị ảnh hưởng khi bổ sung Yucca schidigera hoặc nấm men. Điều này có thể là do các ao đang ở trong điều kiện môi trường giống nhau. Mặt khác, giá trị pH và NH3 đã giảm đáng kể so với ĐC khi sử dụng Yucca schidigera hoặc nấm men, do đó cả hai khi bổ sung vào nước đều cải thiện chất lượng nước. Nồng độ NH3 được biết là tăng khi giá trị pH và nhiệt độ nước tăng lên. Do đó, mức NH3 giảm ở các nghiệm thức có thể liên quan đến giá trị pH giảm. 

Khả năng giảm nồng độ amoniac của Yucca schidigera  đã được ghi nhận ở cá nước ngọt và cá biển. Headon và Dawson (1990) cho rằng sự khử amoniac có thể là do sự liên kết của amoniac với một số phần nhỏ của Y.schidigera hoặc sự biến đổi amoniac thành nitrit và nitrat. 

Ngoài ra, việc sử dụng nấm men trong nghiên cứu này đã làm giảm đáng kể giá trị pH và NH3. Điều này có thể là do hoạt động của vi sinh vật được tăng cường dẫn đến mức độ hô hấp cao hơn và tăng sản xuất CO2. Bên cạnh đó, nấm men có thể sử dụng các hợp chất nitơ làm chất dinh dưỡng dẫn đến giảm nồng độ NH3 trong nước ao. Hơn nữa, việc bổ sung nấm men vào nước ao có thể làm tăng lượng vi khuẩn nitrat hóa dẫn đến chuyển hóa amoniac thành nitrit và sau đó thành nitrat.

Hiệu suất tăng trưởng

Lợi nhuận của việc nuôi cá trong ao xi măng và ao đất thường phụ thuộc vào chất lượng nước và năng suất của cá. Trong nghiên cứu này, năng suất tăng trưởng của cá rô phi đã được cải thiện đáng kể do việc bổ sung Yucca schidigera  hoặc nấm men, đặc biệt hiệu quả ở nghiệm thức bổ sung kết hợp nấm men và Yucca schidigera. Cá rô phi là loài cá ăn tạp, ăn tạp có thể gặm cỏ thụ động và ăn các hạt lơ lửng trong nước ao bao gồm Yucca schidigera  và nấm men. Do đó, cả hai chất bổ sung trong nước có thể cải thiện sự tăng trưởng, sức khỏe, khả năng miễn dịch và phản ứng chống oxy hóa ở loài cá này. Hơn nữa, cá ở NT sử dụng nấm men kết hợp Yucca schidigera tiêu thụ thức ăn nhiều hơn (34,6 g/con) so với nhóm ĐC (22,9 g/con). Giá trị FCR (1,37 - 1,41) và tỷ lệ sống của cá (98,3 – 100%) đều không bị ảnh hưởng bởi các nghiệm thức bổ sung Yucca schidigera  hoặc nấm men.

Các thông số sinh hóa

Các thông số sinh hóa rất quan trọng để đánh giá tình trạng dinh dưỡng, sức khỏe và khả năng thích nghi của cá với môi trường bên ngoài. Mức glucose tăng cao được biết là phản ứng chung của cá đối với tình trạng căng thẳng và chúng tương quan với mức độ cortisol tăng cao. Tuy nhiên, nồng độ glucose của cá rô phi trong nghiên cứu hiện tại không bị ảnh hưởng đáng kể khi sử dụng Yucca schidigera hoặc nấm men. Điều này cho thấy Yucca schidigera và nấm men không gây ra căng thẳng cho cá. Mặt khác, các nghiệm thức sử dụng Yucca schidigera hoặc nấm men làm tăng protein tổng số trong huyết thanh và tổng số lipid trong cá và giá trị cao nhất ở nghiệm thức sử dụng kết hợp nấm men và Yucca schidigera . 

Protein tổng số trong huyết thanh (TP huyết thanh) có thể được phân loại thành hai nhóm: ALB và GLO, đóng vai trò quan trọng trong phản ứng miễn dịch của cá. TP huyết thanh có khả năng duy trì sự cân bằng thẩm thấu giữa máu và mô và nó cũng rất nhạy cảm với độc tính kim loại. Việc bổ sung Yucca schidigera  hoặc nấm men vào nước ao trong nghiên cứu này đã làm tăng đáng kể các giá trị TP, ALB và GLO trong huyết thanh. Những kết quả này có thể là do sự kích thích DNA, sự hình thành của ribosome và sự gia tăng tổng hợp protein trong các mô gan. Thật vậy, mức ALB và GLO tăng cao có liên quan đến phản ứng miễn dịch không đặc hiệu mạnh hơn. 

AST và ALT là những enzym thiết yếu trong quá trình chuyển hóa nitơ tế bào, oxy hóa axit amin và tạo glucose ở gan và chúng có thể được sử dụng như một công cụ để phát hiện bất kỳ tác động độc hại nào gây ra tổn thương gan hoặc rối loạn chức năng gan. Trong nghiên cứu này, hoạt tính AST đã giảm đáng kể ở cá rô phi khi sử dụng Yucca schidigera  và nấm men có thể là do hiệu quả của Yucca schidigera và nấm men trong việc cải thiện sức khỏe của gan. Những phát hiện này cho thấy rằng cả Yucca schidigera và nấm men đều cho thấy tác dụng bảo vệ gan và thận. 

Chỉ số stress oxy hóa

SOD, CAT và GPx tham gia vào các cơ chế enzym giúp giảm bớt căng thẳng oxy hóa ở cá. Các enzym này có thể hoạt động để duy trì sự cân bằng bình thường và cải thiện bất kỳ sự mất cân bằng nào của quá trình oxy hóa khử trong hệ thống sinh học. Trong nghiên cứu hiện tại, việc bổ sung Yucca schidigera hoặc nấm men vào nước ao đã làm tăng đáng kể các hoạt động SOD, CAT và GPx ở cá rô phi, cho thấy đặc tính chống oxy hóa mạnh của các chất bổ sung này. Đáng chú ý, giá trị cao nhất được tìm thấy ở NT3 sử dụng kết hợp nấm men và Yucca schidigera, tiếp theo là Yucca schidigera sau đó là nấm men, giá trị thấp nhất được quan sát thấy ở nhóm ĐC.

Nhìn chung, nghiên cứu này cho thấy rằng việc sử dụng 1,0g/L Yucca schidigera kết hợp với nấm men có thể cải thiện chất lượng nước ao bằng cách giảm độ pH và mức amoniac. Hơn nữa, những chất phụ gia này giúp cải thiện sự tăng trưởng và giảm stress oxy hóa của cá rô phi.

Nguồn: Sương Phạm - Tép Bạc

Ý kiến bạn đọc

Các tin khác

21 THG04

Khẩn: Biến chủng SAT -1 trên gia súc, sức tàn phá khủng khiếp

Trước nguy cơ xâm nhiễm của chủng virus FMD SAT-1 từ biên giới, Thứ trưởng Bộ NN - MT Phùng Đức Tiến yêu cầu kích hoạt hệ thống phòng thủ "từ sớm, từ xa" để bảo vệ sinh kế của người dân và an ninh thực phẩm quốc gia.

17.1t.jpg

Thứ trưởng Bộ NN-MT Phùng Đức Tiến chủ trì cuộc họp khẩn sáng nay để đối phó dịch bệnh. Nguồn nongnghiepmoitruong.vn

"Sát thủ mới” độc lực cực mạnh

Khác với các tuýp virus O, A hay Asia-1 đã quen thuộc tại Việt Nam, chủng SAT-1 (South African Territories 1) được ví như một "sát thủ mới" với độc lực cực mạnh. Đặc tính nguy hiểm nhất của chủng này là gây viêm cơ tim cấp tính và phá hủy hệ hô hấp.

Theo báo cáo của Cục Thú y, tỷ lệ tử vong trên thực địa là con số biết nói. Đối với heo, là động vật dễ bị tổn thương nhất. Nếu bị nhiễm bệnh, heo con có tỷ lệ chết lên đến 50 - 80% chỉ sau thời gian ngắn phát bệnh; heo thịt tỷ lệ chết khoảng 20%.

Còn đối với trâu, bò, dù có sức đề kháng tốt hơn nhưng tỷ lệ chết vẫn dao động từ 10 - 50% tùy tình trạng sức khỏe.

gia_heo_20240530122621(1).webp

Nếu bị lây nhiễm, thì heo là vật nuôi dễ bị thiệt hại lớn nhất từ vi rút SAT - 1. Nguồn: vov.vn

Dấu hiệu nhận biết nhiễm bệnh, ngoài các triệu chứng điển hình như sốt cao, loét miệng, móng và chảy nước bọt, gia súc nhiễm SAT-1 thường có biểu hiện khó thở nặng, bỏ ăn hoàn toàn và có thể chết đột ngột do suy tim trước khi các vết loét kịp lan rộng.

Khoảng trống vaccine và thách thức "chạy đua" với thời gian

Tại cuộc họp sáng 14/4 do Bộ NN-MT tổ chức, đánh giá của cơ quan chuyên môn cho biết, dù dịch bệnh chưa vào nước ta, nhưng một vấn đề nan giải được đặt ra: Việt Nam hiện chưa có kháng thể sẵn có cho chủng SAT-1 trong đàn vật nuôi. Các loại vaccine đa giá hiện hành không có tác dụng bảo hộ đối với biến chủng này.

Thách thức càng lớn khi việc nhập khẩu vaccine đơn giá chủng SAT-1 từ các tập đoàn đa quốc gia có thể mất tới 6 tháng, với mức giá dự kiến khoảng 40.000 VNĐ/liều. Đây là mức giá khá cao đối với hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, đặt ra bài toán về việc nhà nước cần có cơ chế hỗ trợ giá hoặc dự phòng khẩn cấp, để kịp thời bao phủ miễn dịch cho các vùng trọng điểm.

Phải làm gì ngay lúc này?

Trong bối cảnh vaccine chưa thể có ngay, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh: "Vũ khí mạnh nhất hiện nay là kiểm soát biên giới và an toàn sinh học tại chuồng trại".

Theo đó, Bộ NN - MT đưa ra khuyến cáo khẩn cấp, là kiểm soát tuyệt đối nguồn gốc. Không mua bán, vận chuyển gia súc không rõ nguồn gốc, đặc biệt là tại các tỉnh biên giới phía Bắc và miền Trung.

Virus FMD rất nhạy cảm với môi trường axit và kiềm. Người dân cần tăng cường phun khử khuẩn bằng vôi bột hoặc các dung dịch sát trùng chuyên dụng (như Iodine, NaOH 2%) với tần suất cao hơn tại các cửa ngõ trang trại.

Khi phát hiện gia súc có biểu hiện sốt, lờ mờ, loét móng, chủ hộ phải báo ngay cho cơ quan thú y địa phương. Tuyệt đối không bán chạy hoặc vứt xác gia súc ra môi trường.

Để ứng phó, Bộ đã giao Cục Thú y xây dựng kế hoạch 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Giám sát chủ động tại cửa khẩu, đường mòn và nhập khẩu mẫu mồi xét nghiệm.

Giai đoạn 2: Nhập khẩu dự phòng vaccine và xây dựng bản đồ vùng nguy cơ cao.

Giai đoạn 3: Kích hoạt hệ thống phản ứng nhanh, bao vây ổ dịch ngay từ khi phát hiện ca đầu tiên.

Giai đoạn 4: Nghiên cứu sản xuất vaccine nội địa nhằm làm chủ công nghệ về lâu dài.

Dù virus FMD chủng SAT-1 không lây sang người, nhưng sức tàn phá về kinh tế là vô cùng lớn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ ngành (Công an, Biên phòng) và ý thức tự bảo vệ của người nông dân là chìa khóa duy nhất để ngăn chặn một cuộc khủng hoảng mới trong ngành chăn nuôi.

Tấn Nguyễn - Tạp chí điện tử Nông Thôn Việt

13 THG04

Đồng Nai: Phòng dịch tốt để phát triển chăn nuôi bền vững

Sau sáp nhập, tỉnh Đồng Nai tiếp tục giữ vị trí là “thủ phủ” chăn nuôi của cả nước. Năm 2025, tỉnh Đồng Nai cung cấp ra thị trường gần 1,16 triệu tấn thịt các loại, tăng hơn 5,4% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tuy nhiên, do phát triển mạnh đàn vật nuôi nên các địa phương trên địa bàn tỉnh cũng đối mặt với thách thức lớn trong công tác phòng, chống dịch bệnh trên đàn vật nuôi. Các địa phương càng chú trọng đến công tác phòng, chống dịch, đảm bảo phát triển chăn nuôi bền vững.

Nhiều thách thức trong phòng, chống dịch bệnh

Thời gian qua, tỉnh Đồng Nai phát triển mạnh chăn nuôi công nghiệp với quy mô hàng hóa lớn. Các trang trại chăn nuôi chú trọng áp dụng đồng bộ các giải pháp an toàn sinh học trong chăn nuôi, góp phần phòng, chống dịch, bệnh hiệu quả cho đàn vật nuôi. Đến nay, toàn tỉnh có khoảng 3,94 triệu con heo, chăn nuôi trang trại chiếm khoảng 90% tổng đàn. Tổng đàn gà khoảng 32,6 triệu con, chăn nuôi trang trại chiếm khoảng 89% tổng đàn.

Tuy chăn nuôi nhỏ lẻ chỉ chiếm 10% trên tổng đàn với chăn nuôi heo nhưng trên địa bàn vẫn còn khoảng 12,5 ngàn hộ chăn nuôi nhỏ lẻ và gần 26,5 ngàn hộ chăn nuôi gà. Do chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn thu hút đông nông hộ tham gia, tiềm ẩn rủi ro dịch bệnh cao do thiếu vệ sinh thú ý, vẫn còn tình trạng chăn nuôi trong khu dân cư nên chưa thực hiện tốt các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học.

chăn nuôi đồng nai

Trang trại chăn nuôi gà công nghiệp tại xã Xuân Đông thực hiện tốt các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học. Ảnh: Bình Nguyên

Chăn nuôi nông hộ dễ xuất hiện dịch bệnh. Năm 2025, toàn tỉnh có 37 xã với 178 cơ sở chăn nuôi xuất hiện dịch tả heo châu Phi, tiêu hủy hơn 7,4 ngàn con heo, tăng hơn 135,5% so với năm 2024. Ngoài ra, nhiều địa phương cũng xuất hiện các dịch bệnh khác trên vật nuôi như: viêm da nổi cục, cúm gia cầm…

Ông Lê Hồng Phong, Giám đốc Trung tâm Kiểm tra vệ sinh thú y Trung ương II nhận xét: Trong quý I-2026, tình hình dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp, nhất là các bệnh cúm gia cầm, dịch tả heo châu Phi với nhiều biến chủng. Dịch bệnh xuất hiện nhiều ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Đồng Nai là “thủ phủ” chăn nuôi với tỷ trọng chăn nuôi lớn nhất nước, tập trung trại giống rất nhiều. Chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Tỉnh cần triển khai hiệu quả các giải pháp chăn nuôi an toàn sinh học, hạn chế dịch bệnh ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi.

Ông Nguyễn Hữu Chiến, Phó Chủ tịch UBND xã Xuân Đông cho biết: Địa phương phát triển mạnh chăn nuôi, trong đó tập trung nhiều trang trại quy mô lớn. Ngày 23-3, trên địa bàn xã có một trại heo thông báo xuất hiện tình hình heo chết. Kết quả trại này có heo nhiễm dịch tả châu Phi. Nguyên nhân do trang trại này nhập heo con bên ngoài về nuôi và nguồn nhiễm bệnh từ heo con mới nhập về. Đến nay, tình trạng dịch bệnh được khống chế. Công tác tiêu trùng, khử độc được thực hiện tốt. Khó khăn của địa phương là tập trung đông các cơ sở chăn nuôi nhưng hiện chỉ có một cán bộ thú y, thiếu về nhân lực, nhất là khi xảy ra dịch bệnh cần lực lượng phản ứng nhanh trong xử lý dịch bệnh.

Ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Đồng Nai cho biết: Thời gian qua, công tác triển khai phòng, chống dịch bệnh tại các xã, phường trên địa bàn tỉnh được thực hiện tốt. Công tác phòng, chống dịch yêu cầu phải nhanh, gọn, có thông tin dịch bệnh là phải xử lý ngay. Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh luôn phối hợp tốt với các địa phương trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Khi có địa phương xuất hiện ổ dịch và báo lên, trong vòng 24 giờ, đơn vị đều kịp thời xuống ổ dịch phối hợp cùng địa phương xử lý.

Chủ động phòng, chống dịch

Chủ động phòng, chống dịch hiệu quả, ngay từ đầu năm, các địa phương chủ động xây dựng kế hoạch, bố trí kinh phí cho công tác phòng, chống dịch trên gia súc, gia cầm, thủy sản năm 2026.

Tại Hội nghị Phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi năm 2026, đại diện phường Bình Phước cho hay: Đến nay, UBND phường Bình Phước luôn xác định công tác phòng, chống dịch bệnh là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên để bảo vệ sức khỏe nhân dân, góp phần phát triển kinh tế địa phương. Đặc biệt, dịch tả heo châu Phi xuất hiện trên địa bàn và vẫn tiềm ẩn nguy cơ tái phát. Địa phương tập trung triển khai đồng loạt các giải pháp phòng, chống dịch bệnh, không để dịch bệnh lây lan. Công tác giám sát dịch bệnh tại các địa bàn có cơ sở chăn nuôi được chú trọng. Trong năm 2026, UBND phường Bình Phước tiếp tục tập trung thực hiện các kế hoạch tỉnh giao; chú trọng công tác tuyên truyền về phòng, chống dịch bệnh, chăn nuôi an toàn; nâng cao tỷ lệ tiêm phòng, giám sát chăn nuôi nông hộ.

Ông Nguyễn Trí Công, Chủ tịch Hiệp hội Chăn nuôi tỉnh Đồng Nai chia sẻ: Tình hình dịch bệnh trên heo, gà, trâu bò vẫn diễn biến phức tạp. Việc tổ chức chôn lấp động vật bị dịch bệnh tại chỗ nơi trang trại xảy ra ổ dịch bệnh có rủi ro ô nhiễm nguồn nước ngầm, nguồn dịch bệnh tồn tại lâu. Các địa phương nên có giải pháp xử lý heo, gà bệnh phù hợp hơn, nhất là những trang trại chăn nuôi quy mô lớn để hạn chế dịch bệnh lây lan. Tình hình dịch tả heo châu Phi vẫn diễn biến phức tạp, nhất là với các trang trại nhỏ lẻ do hiệu quả vaccine dịch tả heo châu Phi chưa cao. Tỉnh Đồng Nai thực hiện tốt công tác kiểm soát, giám sát dịch bệnh. Tuy nhiên, tỉnh cần quan tâm, kiểm soát chặt chẽ hơn về hoạt động giết mổ, nhất là xử lý tình hình giết mổ lậu hiệu quả sẽ góp phần rất lớn trong kiểm soát dịch bệnh.

Nguồn: Báo Đồng Nai

03 THG04

Lâm Đồng tăng cường phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Ph

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Lê Trọng Yên vừa có văn bản chỉ đạo các sở, ban, ngành liên quan và các địa phương trong tỉnh tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) trên địa bàn tỉnh.

Người chăn nuôi chú trọng vệ sinh, phòng, chống dịch bệnh.

Theo đó, để chủ động phòng, chống, kiểm soát dịch bệnh DTLCP kịp thời, hiệu quả, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành liên quan và Chủ tịch UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý tuyệt đối không chủ quan, lơ là trong công tác phòng, chống dịch bệnh trên động vật, đặc biệt là bệnh DTLCP.

Cụ thể, UBND tỉnh giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo, tổ chức hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra công tác phòng, chống dịch bệnh DTLCP. Song song đó, phối hợp với UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý chủ động giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh, phát hiện sớm, cảnh báo và chỉ đạo xử lý triệt để ổ dịch, không để dịch bệnh lây lan trên diện rộng…

Các sở, ngành liên quan chỉ đạo tăng cường kiểm soát lưu thông. Qua đó, phát hiện, kịp thời ngăn chặn, xử lý nghiêm các trường hợp buôn bán, vận chuyển lợn và các sản phẩm từ lợn mắc bệnh, không rõ nguồn gốc, xuất xứ, chưa qua kiểm dịch trên thị trường ra, vào địa bàn tỉnh. Bên cạnh đó, chủ động, tích cực chia sẻ thông tin, dữ liệu với cơ quan thú y các cấp; phối hợp tổ chức chỉ đạo triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh theo quy định của pháp luật.

Song song đó, việc tuyên truyền về các biện pháp phòng, chống dịch bệnh DTLCP; thông tin kịp thời, chính xác về diễn biến dịch bệnh để người dân không hoang mang, chủ động áp dụng các biện pháp phòng bệnh theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; kịp thời phản bác các thông tin sai lệch, gây hoang mang, lo lắng trong Nhân dân… cần được đẩy mạnh.

UBND các xã, phường, đặc khu Phú Quý cần tập trung huy động các nguồn lực trên địa bàn tổ chức triển khai, thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả các giải pháp phòng, chống bệnh DTLCP; kịp thời phát hiện, ngăn chặn và kiên quyết xử lý nghiêm các trường hợp mua bán, vận chuyển, giết mổ lợn bệnh, vứt xác lợn chết làm lây lan dịch bệnh, ô nhiễm môi trường, gây ảnh hưởng cho người dân và cộng đồng.

Nguồn: Báo Lâm Đồng