Cách nhận biết và xử lý 5 ký sinh trùng phổ biến trên tôm thẻ chân trắng

Giới thiệu

Ký sinh trùng là những sinh vật sống bám trên cơ thể hoặc trong cơ thể của sinh vật khác để lấy thức ăn và nơi ở. Ký sinh trùng trên tôm thẻ chân trắng có thể gây ra nhiều tổn thương cho tôm, dẫn đến giảm năng suất và chất lượng tôm.

Các loại ký sinh trùng thường gặp trên tôm thẻ chân trắng

Có rất nhiều loại ký sinh trùng có thể ký sinh trên tôm thẻ chân trắng, bao gồm:

   • Vi bào tử trùng (EHP): Vi bào tử trùng là một loại ký sinh trùng đơn bào gây bệnh cho gan tụy tôm. Tôm bị nhiễm vi bào tử trùng sẽ có kích thước không đồng đều, tăng trưởng chậm, chỉ đạt từ 10 – 40% so với tôm ở các ao không nhiễm bệnh. Kèm theo đó là một số biểu hiện như tôm mềm vỏ, chết rải rác, giảm ăn và rỗng ruột.

   • Ký sinh trùng gan tụy (HPH): Ký sinh trùng gan tụy là một nhóm ký sinh trùng gây bệnh cho gan tụy tôm. Tôm bị nhiễm ký sinh trùng gan tụy sẽ có biểu hiện như: sự co lại của gan tụy, cơ thể nhợt nhạt, sắc tố melanin ở tế bào biểu bì đi kèm với tôm chậm lớn, tăng trưởng chậm, FCR tăng cao.

   • Ký sinh trùng Vermifrom và Gregarine: Gregarine hay còn được gọi là ký sinh trùng hai roi là loại thường xuất hiện trong đường ruột của tôm bị phân trắng khi kiểm tra bằng kính hiển vi. Tôm bị nhiễm Gregarine sẽ có các sợi phân trắng nổi trên mặt nước ao nuôi. Tôm bị mềm vỏ, chậm lớn, màu sậm bất thường. Nếu quan sát kỹ sẽ thấy ống ruột tôm bị đứt quãng hoặc trống rỗng. Vermifrom không phải là sinh vật, không phải là giun sán trong gan tụy hay đường ruột mà là biểu hiện của các tế bào biểu mô gan tụy bị hoại tử bong tróc, một dạng bệnh lý tổn thương gan tụy.

   • Ngoại ký sinh trùng Zoothamnium: Các ngoại sinh vật ký sinh trên tôm thường xuất hiện nhiều trong ao nuôi mật độ cao hoặc nước dơ, nhiều chất hữu cơ lơ lửng. Tôm bị các sinh vật này bám chứng tỏ tình trạng ao nuôi xấu, nước dơ, nhiều khí độc và chất hữu cơ vậy nên trong xử lý cần coi trọng cải tạo chất lượng nước thay vì kích lột cho tôm.

Ruột tôm nhiễm ký sinh trùng – hình ziczac. Ảnh: ST

Cách nhận biết tôm nhiễm ký sinh trùng

Tùy thuộc vào loại ký sinh trùng mà tôm sẽ có những biểu hiện bệnh lý khác nhau. Tuy nhiên, một số biểu hiện chung của tôm nhiễm ký sinh trùng bao gồm:

   • Tôm có màu sắc bất thường, thường là màu sậm hơn so với tôm khỏe mạnh.

   • Tôm chậm lớn, chậm lột xác.

   • Tôm giảm ăn hoặc bỏ ăn.

   • Tôm có dấu hiệu mềm vỏ, yếu ớt.

   • Tôm xuất hiện các triệu chứng bệnh lý khác như phân trắng, xuất huyết,...

Biện pháp phòng trị ký sinh trùng trên tôm thẻ chân trắng

Để phòng trị ký sinh trùng trên tôm thẻ chân trắng hiệu quả, cần thực hiện đồng bộ các biện pháp sau:

   • Cải tạo ao nuôi đúng quy trình: Ao nuôi cần được phơi khô, bón vôi, diệt khuẩn trước khi thả giống.

   • Chất lượng giống: Chỉ sử dụng tôm giống khỏe mạnh, sạch bệnh từ các trại giống uy tín. Kiểm tra PCR trước khi thả giống để đảm bảo chúng không mang mầm bệnh.

   • Quản lý thức ăn: Cung cấp thức ăn đầy đủ chất dinh dưỡng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tránh thức ăn ôi thiu, giàu chất hữu cơ.

   • Quản lý môi trường nước: Duy trì các yếu tố môi trường nước trong ao nuôi ổn định, bao gồm nhiệt độ, pH, độ mặn, oxy hòa tan,... Kiểm tra nước định kỳ và xử lý kịp thời nếu có vấn đề.

   • Hạn chế vật chủ trung gian: Loại bỏ các vật chủ trung gian của ký sinh trùng như ốc, hến, trai,... khỏi ao nuôi.

   • Sử dụng các chế phẩm sinh học: Sử dụng các chế phẩm sinh học có tác dụng cải thiện môi trường nước ao nuôi, tăng cường sức đề kháng của tôm.

   • Kiểm tra tôm định kỳ: Thường xuyên kiểm tra tôm để phát hiện sớm các bệnh ký sinh trùng, lấy mẫu tôm và nước để phân tích tại các phòng lab.

Thực hành an toàn sinh học:

   • Kiểm soát chặt chẽ người ra vào ao nuôi, trang thiết bị phải được vệ sinh khử trùng trước khi sử dụng.

   • Tránh vận chuyển tôm từ ao có bệnh sang ao khỏe.

   • Không sử dụng thức ăn thừa từ ao bệnh cho ao khỏe.

   • Tiêu hủy tôm chết đúng cách để tránh lây lan mầm bệnh.

Lời khuyên:

   • Nên áp dụng các biện pháp phòng bệnh tổng hợp thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các loại thuốc kháng sinh.

   • Tìm hiểu kỹ về các loại ký sinh trùng thường gặp và các biện pháp phòng trị phù hợp.

   • Tham khảo ý kiến của các chuyên gia thủy sản để có phương pháp nuôi tôm hiệu quả và bền vững.

Kết luận:

Ký sinh trùng là một trong những thách thức lớn đối với ngành nuôi tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, bằng việc áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả, người nuôi tôm có thể giảm thiểu thiệt hại và nâng cao năng suất, chất lượng tôm. Hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích về ký sinh trùng trên tôm thẻ chân trắng và các biện pháp phòng trị hiệu quả.

Lưu ý: Bài viết này mang tính chất cung cấp thông tin chung và không thay thế cho lời khuyên của chuyên gia. Để được tư vấn cụ thể, vui lòng liên hệ với các chuyên gia thủy sản hoặc các phòng khám thú y thủy sản.

Nguồn Thủy Sản Việt Nam